Türkiye, Irak Petrol Akışının Devam Etmesini Bekliyor

Türkiye, Kerkük-Ceyhan boru hattına ilişkin mevcut anlaşmanın süresi dolmasına rağmen Irak’tan ham petrol akışının devam etmesini bekliyor. Konuya yakın Türk yetkililere göre, taraflar arasında yeni anlaşma için müzakereler sürerken petrol sevkiyatının kesintiye uğramaması hedefleniyor.

Türkiye ile Irak arasındaki boru hattı anlaşması 27 Temmuz’da sona erdi. Ancak Ankara ve Bağdat’ın görüşmelere devam ettiği, olası yeni anlaşmanın da sona eren anlaşma tarihinden itibaren geriye dönük şekilde yürürlüğe girebileceği belirtiliyor.

Kerkük-Ceyhan Hattında Akışın Sürmesi Bekleniyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi arasında salı günü yapılan görüşmelerde Kerkük-Ceyhan boru hattına ilişkin yeni anlaşma ele alındı. Görüşmelerde nihai sonuç alınamasa da tarafların müzakere sürecinde petrol akışına izin vermesi bekleniyor.

Kerkük-Ceyhan boru hattı, Irak petrolünün Türkiye üzerinden dünya piyasalarına taşınması açısından stratejik öneme sahip. Hattın açık kalması, özellikle Orta Doğu’da enerji taşımacılığına ilişkin risklerin arttığı bir dönemde kısa vadeli arz güvenliği açısından önemli görülüyor.

Hürmüz Boğazı’na Alternatif Güzergâh

Kerkük-Ceyhan hattı, Hürmüz Boğazı’nı bypass eden sınırlı sayıdaki ham petrol ihracat güzergâhlarından biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle hattın çalışmaya devam etmesi yalnızca Türkiye ve Irak için değil, küresel enerji piyasaları açısından da dikkatle takip ediliyor.

Son dönemde Hürmüz Boğazı ve çevresindeki gerilim, petrol arzına ilişkin endişeleri artırmıştı. Bu ortamda Irak petrolünün Türkiye üzerinden taşınmaya devam etmesi, piyasalarda arz çeşitliliği açısından destekleyici bir gelişme olarak değerlendirilebilir.

Türkiye Kapsamlı Enerji İş Birliği İstiyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Irak Başbakanı ile düzenlediği ortak basın toplantısında iki ülke arasında kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşmasının en kısa sürede imzalanmasını hedeflediklerini söyledi.

Türkiye, yeni anlaşmayla yalnızca mevcut petrol akışının sürmesini değil, aynı zamanda sevkiyat miktarının artırılmasını da istiyor. Ankara’nın hedefleri arasında boru hattının Irak’ın güneyindeki önemli petrol merkezi Basra’ya kadar uzatılması da bulunuyor.

Bu adım, Irak petrolünün Türkiye üzerinden daha yüksek kapasiteyle dünya pazarlarına ulaşmasını sağlayabilir.

Hattın Kapasitesi Tam Kullanılmıyor

Kerkük-Ceyhan boru hattının günlük teknik kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil olarak biliniyor. Ancak hat uzun süredir tam kapasiteyle kullanılmıyor.

Irak Devlet Petrol Pazarlama Kuruluşu SOMO’nun haziran ayında yaptığı açıklamaya göre ihracat günlük yaklaşık 180 bin varil seviyesinde gerçekleşiyordu. Bu rakam, hattın teknik kapasitesinin oldukça altında bir kullanım olduğunu gösteriyor.

Yeni anlaşmanın sağlanması halinde, hattaki sevkiyat miktarının artırılması Türkiye ve Irak için ekonomik açıdan önemli fırsatlar sunabilir.

TPAO’dan Kerkük Hamlesi

Türkiye, Kerkük bölgesindeki enerji varlığını güçlendirmek için upstream petrol üretimi tarafında da adım atıyor. TPAO, BP ve ConocoPhillips’in de yer aldığı BP Energy Company of Kirkuk Limited konsorsiyumunda yüzde 15 hisse almak üzere anlaşma imzaladı.

Söz konusu konsorsiyum, Kerkük bölgesindeki petrol ve doğal gaz sahalarının yeniden geliştirilmesi için çalışmalar yürütüyor. Anlaşmanın finansal şartları açıklanmadı.

Bu hamle, Türkiye’nin Irak enerji denkleminde yalnızca transit ülke değil, üretim tarafında da daha aktif bir rol üstlenmek istediğini gösteriyor.

Geçmişte Hukuki Anlaşmazlık Yaşanmıştı

Kerkük-Ceyhan hattındaki petrol akışı daha önce Türkiye ile Irak arasında yaşanan hukuki anlaşmazlık nedeniyle kesintiye uğramıştı.

Uluslararası Tahkim Mahkemesi, 2023 yılında Irak merkezi hükümetinin onayı olmadan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi petrolünün taşındığı gerekçesiyle Türkiye’nin Irak’a 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetmişti. Türkiye bu kararı reddetmiş ve Bağdat ile daha kapsamlı bir anlaşma için müzakerelere yönelmişti.

Petrol akışı yaklaşık iki buçuk yıllık aranın ardından geçen eylül ayında yeniden başlamış, savaş nedeniyle mart ayında ise kısa süreli bir kesinti yaşanmıştı.

Değerlendirme: Kerkük-Ceyhan Hattı Enerji Güvenliği İçin Kritik

Türkiye’nin Irak’tan petrol akışının devam etmesini beklemesi, bölgesel enerji güvenliği açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı ve çevresindeki gerilimlerin arttığı bir dönemde, alternatif petrol taşıma güzergâhlarının açık kalması küresel piyasa açısından değer kazanıyor.

Kerkük-Ceyhan boru hattı Türkiye için transit gelirleri, enerji diplomasisi ve bölgesel stratejik konum bakımından önemli bir araçtır. Irak açısından ise petrolün dünya pazarlarına daha güvenli ve çeşitli yollarla ulaştırılması anlamına gelir.

Yeni anlaşmanın kapsamı, yalnızca mevcut akışın sürmesini değil, hattın kapasitesinin artırılmasını ve Basra’ya kadar genişletilmesini de içerebilir. Böyle bir senaryo, Türkiye’yi bölgesel enerji ticaretinde daha merkezi bir konuma taşıyabilir.

Ancak geçmişte yaşanan tahkim süreci ve siyasi anlaşmazlıklar, müzakerelerin kolay ilerlemeyebileceğini gösteriyor. Bu nedenle piyasalar açısından takip edilecek ana başlık, petrol akışının kesintisiz devam edip etmeyeceği ve tarafların uzun vadeli enerji iş birliği konusunda nasıl bir çerçeve oluşturacağı olacak.