Altın alırken görülen satış fiyatı ile altın bozdururken uygulanan alış fiyatı aynı değildir. Bu iki fiyat arasındaki fark, altın alış-satış makası olarak adlandırılır.
Normal piyasa koşullarında makas belirli bir aralıkta kalabilir. Ancak gece saatlerinde, hafta sonlarında, resmî tatillerde veya altın fiyatlarının sert hareket ettiği dönemlerde alış ve satış arasındaki fark belirgin şekilde büyüyebilir. Bu durum “altın makasının açılması” şeklinde ifade edilir.
Makasın açılması, altının gerçek piyasa değerinin aynı ölçüde değiştiği anlamına gelmez. Banka, kuyumcu veya işlem platformu fiyat riskini azaltmak için müşteriye sunduğu alış fiyatını düşürüp satış fiyatını yükseltebilir.
Altın Makası Nedir?
Altın makası, bir kurumun altını müşteriden aldığı fiyat ile müşteriye sattığı fiyat arasındaki farktır.
Formül:
Altın satış fiyatı - Altın alış fiyatı = Altın makası
Örneğin:
Gram altın alış fiyatı: 4.000 TL
Gram altın satış fiyatı: 4.100 TL
Makas:
4.100 - 4.000 = 100 TL
Müşteri 1 gram altını 4.100 TL’ye alır. Aynı altını hemen bozdurmak istediğinde 4.000 TL alır.
Piyasa fiyatı değişmemiş olsa bile:
4.100 - 4.000 = 100 TL
başlangıç farkı oluşur.
Altın Makasının Açılması Ne Demektir?
Altın makasının açılması, alış ve satış fiyatları arasındaki farkın büyümesi anlamına gelir.
Örneğin normal koşullarda:
Alış fiyatı: 4.000 TL
Satış fiyatı: 4.080 TL
Makas: 80 TL
Piyasanın hareketlendiği bir dönemde:
Alış fiyatı: 3.900 TL
Satış fiyatı: 4.180 TL
Makas: 280 TL
olabilir.
Bu durumda makas:
280 - 80 = 200 TL
genişlemiştir.
Müşteri açısından bunun anlamı, altını daha yüksek fiyattan almak ve bozdururken daha düşük fiyatla karşılaşmaktır.
Altın Alış ve Satış Fiyatı Neden Farklıdır?
Banka veya kuyumcu, müşteriye aynı fiyattan altın alıp satarsa işlem maliyetlerini ve fiyat değişimi riskini karşılayamaz.
Alış-satış farkının içinde şu unsurlar bulunabilir:
Kurumun kâr payı
İşlem ve personel giderleri
Fiziki altın taşıma maliyeti
Saklama ve güvenlik giderleri
Sigorta
Rafineri ve tedarik maliyeti
Altın fiyatının değişme riski
Dolar/TL kuru riski
Likidite
Ürün primi
Komisyonlar
Bu nedenle alış ve satış fiyatlarının birbirinden farklı olması piyasa işlemlerinin doğal bir sonucudur.
Altın Makası Neden Açılır?
Altın makasının genişlemesine neden olabilecek başlıca durumlar şunlardır:
Piyasa oynaklığının artması
Alım ve satım işlemlerinin azalması
Uluslararası piyasaların kapalı olması
Gece veya hafta sonu işlem yapılması
Dolar/TL kurunun sert hareket etmesi
Ons altının hızlı değişmesi
Ekonomik verilerin açıklanması
Jeopolitik belirsizlik
Fiziki altın talebinin artması
Kurumun stok veya risk durumunun değişmesi
Bankanın otomatik fiyatlama sisteminin koruma payı eklemesi
Bu faktörlerden biri veya birkaçı aynı anda etkili olabilir.
Piyasa Oynaklığı Altın Makasını Nasıl Etkiler?
Altın fiyatı kısa sürede hızlı şekilde yükselip düştüğünde kurumun fiyatlama riski artar.
Örneğin banka müşteriden 1 gram altını 4.000 TL’ye satın aldıktan birkaç saniye sonra piyasa fiyatı 3.950 TL’ye düşebilir. Banka bu olası zararı sınırlamak için alış fiyatını daha düşük belirleyebilir.
Aynı şekilde kurum müşteriye altın sattıktan sonra piyasadan daha yüksek fiyatla altın almak zorunda kalabilir. Bu riski azaltmak için satış fiyatına ek pay koyabilir.
Sonuç olarak oynaklığın arttığı dönemlerde:
Alış fiyatı aşağı çekilebilir.
Satış fiyatı yukarı taşınabilir.
Alış-satış farkı büyüyebilir.
Likidite Altın Makasını Nasıl Etkiler?
Likidite, bir varlığın önemli fiyat değişimi olmadan kolayca alınıp satılabilmesini ifade eder.
Altın piyasasında yeterli sayıda alıcı ve satıcı varsa kurumlar işlemlerini daha kolay dengeleyebilir. Bu durumda makas daha dar olabilir.
İşlem hacmi azaldığında ise kurumun aldığı altını yeniden satması veya sattığı altını piyasadan yerine koyması zorlaşabilir.
Düşük likidite dönemlerinde:
Fiyat belirsizliği artabilir.
Kurumun işlem riski büyüyebilir.
Alış fiyatı düşürülebilir.
Satış fiyatı yükseltilebilir.
Makas genişleyebilir.
Gece ve hafta sonlarında makasın açılmasının önemli nedenlerinden biri düşük likiditedir.
Gece Altın Makası Neden Açılır?
Gece saatlerinde Türkiye’de bankaların dijital kanallarından altın işlemi yapılabilir. Ancak işlem yapılabilmesi, fiyatların gündüz kadar avantajlı olacağı anlamına gelmez.
Gece saatlerinde:
Yerel piyasalardaki işlem hacmi azalabilir.
Bazı fiyat kaynakları kapanabilir.
Bankanın altın pozisyonunu dengelemesi zorlaşabilir.
Alış ve satış emirleri arasındaki dengesizlik büyüyebilir.
Kurum fiyat riskine karşı ek koruma payı koyabilir.
Örneğin gündüz:
Alış: 4.000 TL
Satış: 4.070 TL
Makas: 70 TL
Gece:
Alış: 3.880 TL
Satış: 4.190 TL
Makas: 310 TL
olabilir.
Bu örnekte altının referans fiyatı büyük ölçüde değişmese bile kurumun uyguladığı makas 240 TL genişlemiştir.
Hafta Sonu Altın Makası Neden Açılır?
Hafta sonlarında uluslararası altın piyasalarının ve önemli fiyatlama merkezlerinin büyük bölümü kapalıdır.
Kurumlar pazartesi günü oluşabilecek fiyat farkını önceden bilemez. Hafta sonu jeopolitik, ekonomik veya siyasi bir gelişme yaşanırsa piyasalar yeni haftaya sert hareketle başlayabilir.
Bu risk nedeniyle banka veya kuyumcu:
Altın alış fiyatını düşürebilir.
Altın satış fiyatını yükseltebilir.
İşlem limitlerini değiştirebilir.
Geçici olarak daha geniş makas uygulayabilir.
Örneğin cuma günü:
Gram altın alış: 4.000 TL
Gram altın satış: 4.080 TL
Makas: 80 TL
Hafta sonu:
Gram altın alış: 3.850 TL
Gram altın satış: 4.220 TL
Makas: 370 TL
olarak görülebilir.
Resmî Tatillerde Altın Makası Neden Genişler?
Resmî tatillerde bankalar arası işlemler ve yerel piyasa faaliyetleri sınırlanabilir.
Özellikle uzun tatil dönemlerinde kurumlar:
Birkaç günlük fiyat riskini,
Döviz kuru hareketlerini,
Uluslararası altın fiyatındaki değişimi,
Müşteri işlemlerinin yönünü
önceden bilmekte zorlanabilir.
Bu nedenle fiyatlara daha yüksek güvenlik payı eklenebilir. Tatil boyunca uygulanan makas, normal iş günlerine göre daha geniş olabilir.
Ons Altın Hareketleri Makası Etkiler mi?
Gram altın fiyatının temel değişkenlerinden biri uluslararası ons altın fiyatıdır.
Ons altın kısa sürede sert şekilde hareket ettiğinde Türkiye’deki banka ve kuyumcuların gram altın fiyatını sürekli güncellemesi gerekir.
Hızlı hareket dönemlerinde fiyatın güncellenmesi sırasında risk oluşabilir. Kurum bu riski azaltmak için geçici olarak makası genişletebilir.
Özellikle ons altın:
Önemli bir ekonomik veri sonrasında,
Merkez bankası açıklaması sırasında,
Jeopolitik gelişmelerde,
Küresel risk algısının değiştiği dönemlerde
hızlı hareket edebilir.
Dolar/TL Kuru Altın Makasını Nasıl Etkiler?
Türkiye’de gram altın fiyatı hem ons altından hem de dolar/TL kurundan etkilenir.
Teorik hesaplama:
Ons altın × Dolar/TL ÷ 31,1035 = Gram altın fiyatı
Dolar kuru hızlı yükselip düştüğünde gram altının Türk lirası değeri de değişir.
Kurum aynı anda hem ons altın hem de döviz kuru riskini fiyatlamak zorunda kalabilir. İki değişkenin de oynak olduğu dönemlerde gram altın makası normalden daha fazla açılabilir.
Ekonomik Veriler Makası Neden Açabilir?
Önemli ekonomik veriler ve merkez bankası kararları öncesinde piyasalarda belirsizlik artabilir.
Örneğin şu tür gelişmeler altın ve döviz fiyatlarında hızlı hareket oluşturabilir:
Faiz kararları
Enflasyon verileri
İstihdam verileri
Ekonomik büyüme açıklamaları
Merkez bankası konuşmaları
Para politikası değişiklikleri
Kurumlar veri açıklanmadan önce fiyat riskini sınırlamak için makası genişletebilir.
Veri açıklandıktan sonra piyasa dengelenirse makas yeniden daralabilir. Ancak bunun kesin bir süresi veya garantisi yoktur.
Jeopolitik Gelişmeler Altın Makasını Nasıl Etkiler?
Savaş, diplomatik gerilim, ticaret anlaşmazlıkları veya beklenmedik siyasi gelişmeler altın talebini ve fiyat oynaklığını artırabilir.
Yatırımcılar belirsizlik dönemlerinde altına yönelirken fiziki ve dijital altın talebi kısa sürede yükselebilir.
Kuyumcu veya banka:
Artan talebi karşılamak,
Stok riskini yönetmek,
Hızlı fiyat hareketlerine karşı korunmak
için satış fiyatını yükseltebilir.
Müşterilerin yoğun şekilde altın bozduğu dönemlerde ise kurumun stok riski artabilir ve alış fiyatı daha düşük belirlenebilir.
Fiziki Altın Talebi Makası Nasıl Etkiler?
Çeyrek, gram, yarım ve tam altın gibi fiziki ürünlerde piyasa fiyatının yanında ürünün bulunabilirliği de önemlidir.
Düğün sezonu, bayram veya ekonomik belirsizlik dönemlerinde belirli altın türlerine talep artabilir.
Ürün stoku sınırlıysa:
Satış primi yükselebilir.
Kuyumcu satış fiyatını artırabilir.
Alış-satış makası genişleyebilir.
Örneğin teorik çeyrek altın değeri değişmese bile yeni tarihli çeyrek altına yoğun talep nedeniyle ek prim uygulanabilir.
Banka Altın Makası Neden Açılır?
Bankalar altın işlemlerini kendi fiyatlama ve risk yönetimi sistemleriyle gerçekleştirir.
Banka makasının açılmasına neden olabilecek durumlar şunlardır:
İşlem saatinin piyasa dışı olması
Likiditenin azalması
Ons altın ve dolar kurunun hareketlenmesi
Müşteri işlemlerinin tek yönde yoğunlaşması
Bankanın altın pozisyonunun büyümesi
Fiyat sağlayıcıların sunduğu makasın artması
Teknik veya operasyonel riskler
Hafta sonu ve tatil fiyatlaması
Her bankanın risk politikası farklı olduğu için aynı anda sunulan altın fiyatları aynı olmayabilir.
Bankadan Bankaya Altın Makası Neden Değişir?
Bankalar farklı:
Veri kaynakları,
Likidite sağlayıcıları,
Müşteri işlem hacimleri,
Kâr hedefleri,
Risk limitleri,
Dijital işlem sistemleri,
Altın hesabı koşulları
kullanabilir.
Bu nedenle bir bankada gram altın makası 100 TL iken başka bir bankada 150 TL olabilir.
Karşılaştırma yapılırken fiyatların aynı anda kontrol edilmesi gerekir. Farklı dakikalardaki kurların karşılaştırılması yanıltıcı sonuç verebilir.
Kuyumcu Altın Makası Neden Açılır?
Kuyumcuların fiyatlamasında fiziki stok ve yeniden satış koşulları daha belirleyicidir.
Kuyumcu makası şu durumlarda genişleyebilir:
Fiziki altın stoku azaldığında
Müşteri talebi hızla arttığında
Altın fiyatları sert hareket ettiğinde
Ürünün yeniden satılması zor olduğunda
Eski tarihli ürün talebi düşük olduğunda
Takıda işçilik ve taş ayrımı gerektiğinde
Piyasa kapalı olduğunda
Bölgesel işlem hacmi azaldığında
Özel tasarım veya taşlı takılarda satın alma ve bozdurma farkı, standart gram altına göre çok daha yüksek olabilir.
Kuyumcu ile Banka Makası Aynı mı?
Kuyumcu ve banka makasları aynı olmak zorunda değildir.
Banka Makası
Kaydi altın işlemlerine dayanır.
Dijital sistem üzerinden sürekli değişebilir.
Gece ve hafta sonu belirgin şekilde açılabilir.
Fiziki teslim içermeyebilir.
Kurumun finansal risk politikasıyla belirlenir.
Kuyumcu Makası
Fiziki altın stokuna dayanır.
Ürünün türüne göre değişebilir.
İşçilik ve fiziki ürün primi içerebilir.
Bölgesel talep etkili olabilir.
Pazarlık veya işlem miktarı fiyatı etkileyebilir.
Aynı ürün adı kullanılsa bile banka hesabındaki gram altın ile fiziki paketli gram altın aynı işlem yapısına sahip değildir.
Gram Altın Makası Neden Açılır?
Gram altın hem banka hesabında hem de fiziki ürün olarak işlem görebilir.
Bankadaki gram altın makası:
İşlem saatine,
Ons altına,
Dolar kuruna,
Bankanın risk politikasına
bağlıdır.
Fiziki gram altın makası ise bunlara ek olarak:
Rafineri,
Ambalaj,
Sertifika,
Ürün gramajı,
Fiziki stok,
Satıcı primi
nedeniyle değişebilir.
Özellikle 0,25 ve 0,5 gram gibi küçük ürünlerde gram başına ürün primi daha yüksek olabilir.
Çeyrek Altın Makası Neden Açılır?
Çeyrek altın fiyatı yalnızca içerdiği saf altın miktarına göre belirlenmez.
Çeyrek altın makasını etkileyen unsurlar:
Düğün sezonu
Yeni tarih talebi
Fiziki stok
Kulplu veya kulpsuz olması
Kuyumcunun ürün ihtiyacı
Bölgesel fiyat farklılıkları
Altın fiyatlarındaki oynaklık
Yeni tarihli çeyrek altının satış fiyatı yüksekken kuyumcunun geri alış fiyatı eski tarihli ürünle aynı olabilir. Bu durumda yeni tarihli üründeki makas daha geniş olur.
Takı Altınlarında Makas Neden Daha Yüksek Olabilir?
Takı altınlarının satın alma fiyatında saf altın değerine ek olarak işçilik, tasarım, marka ve taş bedeli bulunabilir.
Bozdurma sırasında kuyumcu bu maliyetlerin tamamını geri ödemeyebilir.
Örneğin:
Takının saf altın değeri: 40.000 TL
İşçilik ve tasarım: 5.000 TL
Satış fiyatı: 45.000 TL
Kuyumcunun alış fiyatı: 39.500 TL
Toplam fark:
45.000 - 39.500 = 5.500 TL
Bu farkın içinde hem işçilik kaybı hem de alış-satış makası bulunur.
Altın Makası Nasıl Hesaplanır?
TL cinsinden makas:
Satış fiyatı - Alış fiyatı
Örneğin:
Alış: 4.000 TL
Satış: 4.150 TL
Makas:
4.150 - 4.000 = 150 TL
Yüzdesel makas:
Makas ÷ Satış fiyatı × 100
Hesaplama:
150 ÷ 4.150 × 100 = %3,61
Farklı fiyat seviyelerindeki altın ürünlerini karşılaştırırken yüzdesel makas daha anlamlı olabilir.
Makas Alış Fiyatına Göre mi, Satış Fiyatına Göre mi Hesaplanır?
Yüzdesel makas hesaplanırken satış veya alış fiyatı taban olarak kullanılabilir. Bu nedenle iki farklı kaynak farklı oranlar gösterebilir.
Satış fiyatına göre hesaplama:
Makas ÷ Satış fiyatı × 100
Alış fiyatına göre hesaplama:
Makas ÷ Alış fiyatı × 100
Örneğin:
Alış: 4.000 TL
Satış: 4.100 TL
Makas: 100 TL
Satış fiyatına göre:
100 ÷ 4.100 × 100 = %2,44
Alış fiyatına göre:
100 ÷ 4.000 × 100 = %2,50
Karşılaştırma yapılırken bütün ürünlerde aynı yöntem kullanılmalıdır.
Makas Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Toplam makas maliyeti, altın miktarı ile gram başına makasın çarpılmasıyla hesaplanabilir.
Formül:
Altın miktarı × Gram başına makas = Toplam makas maliyeti
Örneğin:
Alınan altın: 25 gram
Gram başına makas: 120 TL
Toplam makas:
25 × 120 = 3.000 TL
Altın fiyatı hiç değişmeden hemen bozdurulursa yaklaşık 3.000 TL fark oluşabilir.
Geniş Makasta Başabaş Noktası Nasıl Hesaplanır?
Başabaş noktası, altının bozdurma değerinin satın alma fiyatına ulaştığı seviyedir.
Örneğin:
Gram altın satış fiyatı: 4.200 TL
Gram altın alış fiyatı: 4.000 TL
Başlangıç farkı:
4.200 - 4.000 = 200 TL
Kuyumcunun veya bankanın alış fiyatının 4.200 TL’ye ulaşması için gereken yaklaşık yükseliş:
200 ÷ 4.000 × 100 = %5
Altının alış fiyatı yaklaşık yüzde 5 yükselmeden yatırımcı başabaş noktasına ulaşamaz.
Makas zamanla değişebileceği için hesap yaklaşık sonuç verir.
Altın Fiyatı Yükselse Bile Makas Nedeniyle Zarar Edilir mi?
Evet. Altın fiyatındaki yükseliş makası karşılamaya yetmezse yatırımcı zarar durumunda kalabilir.
Örneğin:
Altın 4.200 TL’den alınmış olsun.
Anlık alış fiyatı 4.000 TL olsun.
Daha sonra alış fiyatı yüzde 3 artarak 4.120 TL’ye yükselsin.
Altın fiyatı yükselmiş olsa da yatırımcı altını 4.200 TL’ye aldığı için:
4.200 - 4.120 = 80 TL
zarar durumunda kalır.
Kâr için bozdurma fiyatının toplam satın alma maliyetini aşması gerekir.
Makasın Daralması Ne Demektir?
Makasın daralması, alış ve satış fiyatları arasındaki farkın küçülmesi anlamına gelir.
Örneğin:
İlk Durum
Alış: 3.900 TL
Satış: 4.200 TL
Makas: 300 TL
Sonraki Durum
Alış: 4.020 TL
Satış: 4.100 TL
Makas: 80 TL
Makas:
300 - 80 = 220 TL
daralmıştır.
Piyasa likiditesi yükseldiğinde, oynaklık azaldığında veya aktif işlem saatlerine geçildiğinde makas daralabilir.
Ancak makasın mutlaka daralacağı garanti değildir.
Altın Makası Hangi Saatlerde Daha Düşük Olabilir?
Makas genellikle işlem hacminin yüksek, fiyat kaynaklarının aktif ve piyasanın daha dengeli olduğu saatlerde daha dar olabilir.
Bununla birlikte her banka veya kuyumcunun uygulaması farklıdır. Kesin şekilde “şu saatte en düşük olur” denilemez.
İşlem öncesinde:
Birkaç kurumun fiyatı karşılaştırılabilir.
Alış ve satış rakamları aynı anda kaydedilebilir.
Yüzdesel makas hesaplanabilir.
Gece ve hafta sonu fiyatlarından kaçınılabilir.
Piyasanın aşırı hareketli olup olmadığı kontrol edilebilir.
Önemli olan yalnızca altın fiyatı değil, müşterinin işlem yapacağı gerçek alış veya satış fiyatıdır.
Makas Ne Zaman Normalleşir?
Makasın normalleşmesi için piyasa riskinin ve işlem dengesizliğinin azalması gerekir.
Makas şu durumlarda daralabilir:
Piyasalar yeniden açıldığında
İşlem hacmi yükseldiğinde
Fiyat oynaklığı azaldığında
Ekonomik veri etkisi zayıfladığında
Kurumun altın pozisyonu dengelendiğinde
Fiziki ürün stoku arttığında
Ancak kurumlar makası kendi politikalarına göre belirlediği için kesin zaman vermek mümkün değildir.
Yüksek Tutar Altın İşleminde Makas Düşer mi?
Yüksek tutarlı işlemlerde bazı banka ve kuyumcular müşteriye özel fiyat sunabilir.
Özel fiyatı etkileyebilecek unsurlar:
Altının toplam miktarı
Ürünün türü
Müşteri ilişkisi
Ödeme yöntemi
Kurumun stok ihtiyacı
İşlemin yapıldığı saat
Piyasa koşulları
Özel fiyat alındığında standart ekran fiyatıyla değil, net ödeme veya maliyet üzerinden karşılaştırma yapılmalıdır.
Komisyon ile Makas Aynı mı?
Komisyon ve makas aynı değildir.
Makas, alış ile satış fiyatı arasındaki farktır.
Komisyon, işlem için ayrıca alınan sabit veya yüzdesel ücrettir.
Örneğin:
Gram altın alış fiyatı: 4.000 TL
Satış fiyatı: 4.100 TL
Alınan altın: 10 gram
Komisyon: 200 TL
Altın maliyeti:
10 × 4.100 = 41.000 TL
Toplam maliyet:
41.000 + 200 = 41.200 TL
Gram başına gerçek maliyet:
41.200 ÷ 10 = 4.120 TL
Görünen satış fiyatı 4.100 TL olsa da komisyonla birlikte gerçek maliyet 4.120 TL’ye çıkar.
Altın Makası Nasıl Karşılaştırılır?
Kurumları karşılaştırırken şu adımlar izlenebilir:
Aynı altın türü seçilir.
Fiyatlar aynı anda alınır.
Alış ve satış fiyatı kaydedilir.
TL cinsinden makas hesaplanır.
Yüzdesel makas bulunur.
Komisyonlar eklenir.
Net satın alma ve bozdurma tutarı karşılaştırılır.
Yalnızca en düşük satış fiyatını görmek yeterli değildir. Kurumun geri alış fiyatı da önemlidir.
Banka ve Kuyumcu Makası Nasıl Karşılaştırılır?
Banka ve kuyumcu karşılaştırmasında ürün farkına dikkat edilmelidir.
Bankadaki gram altın genellikle kaydi bakiyedir. Kuyumcudaki gram altın ise paketli fiziki üründür.
Karşılaştırmada:
Saflık standardı,
Fiziki teslim,
Ambalaj,
Saklama maliyeti,
Alış-satış fiyatı,
Komisyon,
İşlem saati
birlikte değerlendirilmelidir.
Bankanın makası düşük görünse bile fiziki teslim ücreti bulunabilir. Kuyumcunun fiyatı yüksek görünse bile müşteri ürünü doğrudan teslim alır.
Altın Makası Zararı Nasıl Azaltılabilir?
Makas tamamen ortadan kaldırılamaz. Ancak işlem maliyetini azaltmak için şu noktalar değerlendirilebilir:
Birden fazla kurumun fiyatı karşılaştırılabilir.
Yüzdesel makas hesaplanabilir.
Gece ve hafta sonu işlemlerinden kaçınılabilir.
Piyasanın aşırı oynak olduğu dönemlerde dikkatli olunabilir.
Yüksek tutarda özel fiyat istenebilir.
Komisyon ve ek kesintiler sorulabilir.
Düşük işçilikli ürünler tercih edilebilir.
Küçük gramajların ürün primi hesaplanabilir.
Alım öncesinde geri alış fiyatı öğrenilebilir.
Sık alım satımın toplam maliyeti artırabileceği dikkate alınabilir.
En düşük makas her zaman en güvenli veya en uygun ürün anlamına gelmez. Kurumun güvenilirliği ve ürünün doğrulanabilirliği de önemlidir.
Altın Makası Takip Edilirken Sık Yapılan Hatalar
En sık yapılan hatalar şunlardır:
Yalnızca satış fiyatına bakmak
Alış fiyatını kontrol etmemek
Makası yalnızca TL cinsinden karşılaştırmak
Farklı ürünlerin fiyatlarını kıyaslamak
Farklı saatlerde alınan fiyatları karşılaştırmak
Komisyonları hesaba katmamak
Banka altınıyla fiziki altını aynı ürün sanmak
Gece makasının gündüzle aynı kalacağını düşünmek
Hafta sonu fiyatını kesin piyasa değeri kabul etmek
İşçiliği makasla karıştırmak
Yeni tarih primini göz ardı etmek
Altın yükselince hemen kâr oluşacağını düşünmek
Bu hatalar gerçek işlem maliyetinin eksik hesaplanmasına neden olabilir.
Altın Makası Kontrol Listesi
Altın almadan veya bozdurmadan önce şu sorular cevaplanmalıdır:
Altının alış fiyatı kaç TL?
Satış fiyatı kaç TL?
Aradaki makas kaç TL?
Yüzdesel makas ne kadar?
İşlem kaç gram veya kaç adet?
Toplam makas maliyeti kaç TL?
Komisyon var mı?
İşlem gece veya hafta sonu mu?
Piyasa oynak mı?
Fiyatlar aynı anda mı karşılaştırıldı?
Ürün fiziki mi, kaydi mi?
İşçilik veya ürün primi bulunuyor mu?
Yüksek tutar için özel fiyat alınabilir mi?
Net ödeme veya toplam maliyet ne kadar?
Bu kontrol listesi, yalnızca ekranda görülen altın fiyatına göre işlem yapılmasını önleyebilir.
Altın Makası Hesaplama Örneği
30 gram banka altını alınacağını varsayalım.
Gram altın alış fiyatı: 4.000 TL
Gram altın satış fiyatı: 4.130 TL
Gram başına makas:
4.130 - 4.000 = 130 TL
Toplam satın alma maliyeti:
30 × 4.130 = 123.900 TL
Anlık bozdurma değeri:
30 × 4.000 = 120.000 TL
Toplam başlangıç farkı:
123.900 - 120.000 = 3.900 TL
Yüzdesel makas:
130 ÷ 4.130 × 100 = %3,15
Altının alış fiyatının satın alma maliyetine ulaşması için yaklaşık:
130 ÷ 4.000 × 100 = %3,25
yükselmesi gerekir.
Genişleyen Makas Örneği
Aynı bankanın gündüz ve gece fiyatlarını karşılaştıralım.
Gündüz
Alış: 4.000 TL
Satış: 4.080 TL
Makas: 80 TL
20 gram için toplam fark:
20 × 80 = 1.600 TL
Gece
Alış: 3.900 TL
Satış: 4.200 TL
Makas: 300 TL
20 gram için toplam fark:
20 × 300 = 6.000 TL
Gece ve gündüz makas maliyeti arasındaki fark:
6.000 - 1.600 = 4.400 TL
Altının referans fiyatı büyük ölçüde aynı kalsa bile gece yapılan işlem 4.400 TL daha yüksek başlangıç maliyeti oluşturabilir.
Fiziki Altın Makası Örneği
Bir kuyumcuda 10 gram paketli altının fiyatları şöyle olsun:
Satış fiyatı: 42.000 TL
Geri alış fiyatı: 40.500 TL
Toplam makas:
42.000 - 40.500 = 1.500 TL
Yüzdesel makas:
1.500 ÷ 42.000 × 100 = %3,57
Teorik metal değeri 41.000 TL ise satış fiyatındaki ürün primi:
42.000 - 41.000 = 1.000 TL
Bu durumda alış ve satış arasındaki fark yalnızca piyasa makasından değil, ambalaj ve ürün priminden de etkilenebilir.
Sonuç
Altın alış ve satış makasının açılması; piyasa oynaklığı, düşük likidite, gece ve hafta sonu işlemleri, ons altın hareketleri, dolar/TL kuru ve kurumun risk politikası gibi nedenlerden kaynaklanabilir.
Makas genişlediğinde müşteri altını daha yüksek fiyattan alır ve daha düşük fiyatla bozdurur. Altının piyasa fiyatı değişmese bile alım ve anlık bozdurma arasında önemli zarar oluşabilir.
Altın işlemi öncesinde alış ve satış fiyatı birlikte kontrol edilmeli, TL ve yüzde cinsinden makas hesaplanmalı, komisyonlar net maliyete eklenmelidir. Özellikle gece, hafta sonu ve sert fiyat hareketlerinin yaşandığı dönemlerde geniş makasa karşı dikkatli olunmalıdır.